Çocuklarda Alerji Testi

Çocuklarda Alerji Testi Nedir?

Çocuklarda alerji testi, bağışıklık sisteminin belirli maddelere (alerjenlere) karşı anormal yanıt verip vermediğini belirlemek amacıyla yapılan tanısal değerlendirmelerdir. Amerikan Alerji, Astım ve İmmünoloji Akademisi (AAAAI) ve Avrupa Alerji ve Klinik İmmünoloji Akademisi (EAACI) kılavuzlarına göre alerji testleri tek başına tanı koydurmaz; mutlaka klinik öykü ile birlikte değerlendirilmelidir.

Alerjenler; çayır çimen polenleri, yabani ot polenleri, ağaç polenleri, ev tozu akarı, hayvan tüyü, küf mantarları, hamam böceği alerjeni, besinler (süt, yumurta, fıstık, fındık ceviz kaju antep fıstığı gibi ağaç yemişleri, mercimek bezelye gibi bakliyatlar, susam, ay çekirdeği, kabak çekirdeği, haşhaş tohumu gibi tohumlar, balık etleri, tavuk, dana eti vb.) ve bazı ilaçlar olabilir.

Çocuklarda alerji testlerinin amacı, çocuğun belirtilerinin hangi maddelerle ilişkili olduğunu belirleyerek doğru korunma ve tedavi planı oluşturmaktır. Ayrıca deri testlerinde elde edilen sayısal değerler hastalığın derecesi ile ilgili bilgi de verir.

Çocuklarda Alerji Testleri Nelerdir?

Çocuklarda alerji testleri, bağışıklık sisteminin belirli alerjenlere karşı IgE (immünglobulin E) aracılı yanıt oluşturup oluşturmadığını değerlendirmek amacıyla kullanılan tanısal yöntemlerdir.

Amerikan Alerji, Astım ve İmmünoloji Akademisi (AAAAI),Avrupa Alerji ve Klinik İmmünoloji Akademisi (EAACI) ve World Allergy Organization (WAO) kılavuzlarına göre alerji tanısı yalnızca test sonucuna değil; ayrıntılı klinik öykü ve fizik muayene ile birlikte yapılan değerlendirmeye dayanmalıdır.

Çocuklarda alerji testlerin amacı, çocuğun belirtilerine neden olan alerjenleri belirleyerek uygun korunma ve tedavi planı oluşturmaktır.

Çocuklarda en sık kullanılan alerji testleri şunlardır:

Deri Prik Testi (Skin Prick Test): Şüpheli solunum, besin ya da ilaç alerjenlerinin cildin en üst yüzeyine uygulanarak 15 dakika sonunda meydana gelmiş olan kabarıklığın ve etrafındaki kızarıklığın değerlendirilmesi.

Spesifik IgE Kan Testi: Kanda belirli alerjenlere karşı gelişmiş IgE (immünglobulin E) antikor düzeylerinin ölçülmesi.

İntradermal Test: İlaç alerjisinde deri prik testinin negatif olduğu durumlarda ilaçların damardan ya da kas içine uygulanabilen parenteral formlarının kullanılarak deri içine alerjenin uygulanması ve 20. dakikada değerlendirilmesi.

Yama (Patch) Testi: Özellikle temas dermatiti (kontakt dermatit) gibi ya da ilaç alerjilerinde ortaya çıkan geç reaksiyonlarda olduğu gibi gecikmiş tip alerjik reaksiyonların değerlendirilmesi.

Oral Besin Provokasyon Testi / Besin Yükleme Testi (Oral Food Challenge): Besin alerjisinde tanıyı doğrulamak için kontrollü ortamda yapılan ve “altın standart” kabul edilen test. Doktor ve hemşire gözetiminde yapılır.

İlaç Provokasyon Testi (Drug Challenge) / İlaç Yükleme Testi: İlaç alerjisinde tanıyı doğrulamak için kontrollü ortamda yapılan ve “altın standart” kabul edilen test. İlaçların ağızdan kullanılan ya da damar içine uygulanan çeşitleriyle yapılabilir. Doktor ve hemşire gözetiminde yapılır.

Bu testlerin seçimi çocuğun yaşı, şikayetleri, o anki klinik durumu ve şüphelenilen alerjen türüne göre uzman hekim tarafından belirlenmelidir.

Çocuklarda Alerji Testi Nasıl Yapılır?

Uluslararası kılavuzlara göre çocuklarda alerji testleri iki ana yöntemle yapılır:

• Deri testleri (prick testi, intradermal test ve yama testi)
• Kan testleri (spesifik IgE ölçümü, moleküler alerji testleri, bazofil aktivasyon testi)

Dünya Alerji Organizasyonu’na (WAO) göre hangi testin seçileceği; çocuğun yaşı, mevcut hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve şüphelenilen alerjinin türüne göre belirlenir. Bu yüzden test öncesi alerji uzmanı tarafından hastanın daha önce yaşadığı şikayetlerinin, o anki klinik durumunun ve fizik muayenesinin yapılması ile ayrıntılı değerlendirilmesi gerekir. Bazı durumlarda her iki test birlikte de kullanılabilir. Test öncesinde ayrıntılı bir tıbbi öykü alınması tanının en önemli basamağıdır.

Çocuklarda Alerji Testi Kaç Yaşında Yapılır?

Alerji testleri her yaşta yapılabilir;

• İlk 1 yaş olan bebeklik döneminde alerji ile ilgili şikayetler besin alerjileri ile ilgili olabilir. Yine bu dönemde ortaya çıkan nefes darlığı ve sık nefes alıp verme ile kendini gösteren hışıltı atakları için de solunum yolu alerjilerinin varlığı araştırılmalıdır. İlk bir yaş da dahil olmak üzere tüm yaş gruplarında besin ya da solunum yolları ile ilgili alerjik şikayetler varsa ilgili alerji testleri deri testi olarak ya da kan testi olarak yapılabilir.
• Besinlerle ilgili deri testleri standardize bir şekilde bu konuda uzmanlaşmış firmalar tarafından üretilmiş sıvı allerjenler ile veya çiğ sebze ve meyveler ve kuruyemişler ile ve bazı pişmiş besinlerin kendisiyle prik to prik metodu kullanılarak yapılır. Özellikle protein ve glikoprotein içeren inek sütü, yumurta sarısı, yumurta beyazı, dana eti, buğday unu, mercimek, nohut, bezelye gibi bakliyatlar, fındık, ceviz, yer fıstığı, antep fıstığı, kaju gibi kuruyemişler, susam, haşhaş tohumu, ay çekirdeği, kabak çekirdeği gibi tohum grubu besinler, sebze ve meyveler alerjiye neden olurken her türlü besinin alerjiye yol açabilme olasılığı vardır.
• Solunum yolu alerjenleri arasında ise ev tozu akarları, çeşitli çayır – çimen ağaç ve yabani ot polenleri, kedi, köpek, at tüyü, küf çeşitleri, hamam böceği yer alır; klinik şüphe varsa her yaş döneminde solunum alerjileri için test yapılabilir.

15 dakika içinde;

• Kızarıklık
• Kabartı (ürtiker benzeri şişlik)

oluşması değerlendirilir. Reaksiyon çapı ölçülerek pozitiflik derecesi belirlenir.

Bu test hızlı sonuç verir, genellikle güvenlidir ve ciddi sistemik reaksiyon riski oldukça düşüktür.

Çocuklarda Kan (İmmünglobulin E) Alerji Testi Nasıl Yapılır?

Kan testinde çocuktan alınan örnekte belirli alerjenlere karşı gelişmiş spesifik İmmünglobulin E (IgE) antikorları ölçülür. Mayo Clinic ve AAAAI kılavuzlarına göre kan testleri şu durumlarda tercih edilir:

• Çocuk antihistaminik kullanıyorsa ve ilaç kesilemiyorsa
• Yaygın egzama varsa ve deri testi yapılamıyorsa
• Anafilaksi öyküsü varsa

Kan testi ya da deri testi pozitifliği tek başına klinik alerji anlamına gelmez; yüksek IgE düzeyi “duyarlılık” gösterebilir ancak semptomlarla diğer bir deyişle hastanın daha önceki hikayesi ve klinik durumu ile birlikte detaylı bir şekilde değerlendirilmelidir.

Çocuklarda Alerji Testi Aç mı Tok mu Yapılır?

Deri prick testi ve kan testleri için açlık şartı aranmaz. Hatta hastanın karnının çok aç olmaması testten önce hafif bir şekilde yemek yemiş ve su içmiş olması daha iyi olur. Ancak:

Besin veya ilaç provokasyon testleri (oral food challenge) yapılacaksa, doktor farklı hazırlık önerilerinde bulunabilir. Ayrıca antihistaminik ilaçların testten birkaç gün önce kesilmesi gerekir.

Alerji Testi Çocuklara Acı Verir mi?

Deri prick testi genellikle minimal rahatsızlık verir. İğne derinliği çok yüzeyseldir ve çoğu çocuk bunu “hafif bir batma” olarak tarif eder. Zaten test yapılırken kanama olması beklenmez. Kandan yapılan alerji testleri ise standart kan alma işlemi gibidir.

Amerikan Pediatri Akademisi’ne göre alerji deri testlerinin ağrı düzeyi düşüktür ve ciddi travmatik bir deneyim oluşturmaz. Çocuğun yaşına uygun bilgilendirme yapılması kaygıyı azaltır.

Çocuklarda Alerji Testi Sonuçları Kaç Günde Çıkar?

• Deri prick testi: Sonuçlar 15 dakika içinde değerlendirilir.
• Kan (spesifik IgE) testi: Laboratuvar koşullarına bağlı olarak genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Ancak sonuçların yorumlanması mutlaka çocuk alerji uzmanı tarafından yapılmalıdır. Tek başına pozitiflik her zaman klinik alerji anlamına gelmez. Negatiflik olması da her zaman alerjik hastalık olmadığı anlamına gelmez. Bu konuda çocuk alerji uzmanının yorumu çok önemlidir.

Çocuklarda Alerji Testi Güvenli mi? Yan Etkileri Var mı?

Dünya Alerji Organizasyonu’na göre deri prick testi oldukça güvenli bir yöntemdir. Nadir durumlarda:

• Lokal şişlik artışı
• Kaşıntı
• Çok nadiren sistemik reaksiyon

görülebilir. Bu nedenle her türlü alerji testinde olduğu gibi bu testler mutlaka tıbbi gözetim altında hekimin olduğu bir ortamda yapılmalıdır.

Kan testlerinde ise ciddi yan etki riski yoktur; yalnızca kan alma işlemine bağlı hafif morarma olabilir.

Çocuklarda Alerji Testi Fiyatları

Çocuklarda alerji testi fiyatları, yapılacak testin türüne (deri prik testi, spesifik IgE kan testi, intradermal test, yama testi, besin veya ilaç yükleme testleri),incelenecek alerjen sayısına ve sağlık kuruluşunun niteliğine göre değişiklik gösterebilir.

Özel merkezlerde ve muayenehanelerde fiyatlar genellikle test panelinin kapsamına bağlı olarak farklılık gösterir. Ancak hangi testin uygulanacağına maliyetine göre değil, çocuğun klinik bulguları ve çocuk alerji doktorunun ayrıntılı değerlendirmesi dikkate alınarak karar verilmelidir. Uluslararası kılavuzlar, gereksiz ve geniş kapsamlı tarama panellerinden kaçınılmasını, testlerin yalnızca klinik şüphe doğrultusunda planlanmasını önermektedir.

Devlet Hastanelerinde Çocuklarda Alerji Testi Yapılır mı?

Çocuklarda alerji testleri, birçok devlet hastanesi ve üniversite hastanesinde, özellikle Çocuk Alerji ve İmmünoloji veya Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümlerinde yapılabilmektedir. Hangi testlerin uygulanacağı, hastanenin altyapısına ve uzmanlık birimine göre değişebilir. Ücretlendirme ise çocuğun sosyal güvencesine, hastanenin statüsüne ve yapılan test türüne göre farklılık gösterir. Test planlaması mutlaka çocuk alerji doktoru değerlendirmesi sonrasında yapılmalıdır.